Acceso aberto

Que é o acceso aberto?

Movemento internacional para promover o acceso libre e sen restricións á literatura científica e académica.

A tipoloxía de documentos que podemos atopar no acceso aberto é moi variada: monografías, artigos de revista, teses, informes, patentes, normas, conferencias, comunicacións e carteis presentados a congresos, imaxes, obxectos de apredizaxe, datos de investigación, documentos audiovisuais, etc.

Autoras e autores teñen dúas vías paralelas para publicar en acceso aberto:

  • "Ruta dourada": publicación en revistas científicas de acceso aberto. Os artigos quedan dispoñibles sen restricións desde a súa publicación.
  • "Ruta verde": autoarquivo por parte de autoras e autores de traballos de investigación en repositorios institucionais de libre acceso.

RUTA DOURADA: REVISTAS

Para recuperar documentos publicados en revistas de acceso aberto poderemos utilizar as seguintes fontes, que funcionan coma metabuscadores de ciencia aberta. 

DOAJ Portal de revistas OA que abarca todas as áreas do coñecemento, dende as ciencias exactas ata as humanidades, en todos os idiomas.
Open Science Directory Directorio de revistas en acceso aberto que ofrece acceso a 13.000 revistas.
Redalyc: Rede de revistas científicas de América Latina, España y Portugal.
Latindex: "portal de portais" proporciona acceso aos contidos e textos completos de revistas académicas dispoñibles en hemerotecas dixitais de América Latina, o Caribe, España e Portugal, adheridas ao movemento de acceso aberto.
E-revistas: A Plataforma Open Access de Revistas Científicas Electrónicas Españolas e Latinoamericanas e-Revistas é un proxecto impulsado polo Consejo Superior de Investigaciones Científicas.

 

RUTA VERDE: REPOSITORIOS

Un repositorio é un arquivo dixital de produtos intelectuais xestionado por un organismo ou institución. O seu obxectivo é poñer a disposición da sociedade e das persoas que investigan a produción científica para o seu beneficio mutuo. O repositorio institucional da UDC é o RUC que ofrece acceso aberto ao texto completo de documentos creados polos membros da UDC no seu labor de investigación e docencia.

Existen, ademáis dos repositorios institucionais, outros específicos de teses, dunha área do coñecemento (temáticos) ou os chamados "orfos", xa que neles calquera persoa pode depositar o seu traballo. 

TDR: repositorio cooperativo que contén, en formato dixital, teses de doutoramento lidas nas universidades de Catalunya e outras comunidades autónomas. A consulta das teses é de libre acceso e podemos realizar a procura no texto completo, autor/a, director/a, título, palabras clave, universidade e departamento no que se teña lido, ano de defensa, etc.
E-Prints Complutense: Arquivo institucional en acceso aberto da Biblioteca da Universidad Complutense de Madrid para xestionar la documentación dixital froito da actividade dos seus docentes, investigadores e dos grupos de investigación validados pola UCM.
RECERCAT (depósito de  investigación de Cataluña):
  OpenAIRE (Open Access Infraestructure for Research in Europe). Proporciona ferramentas para o depósito das publicacións financiadas pola UE; mecanismos de acceso eficiente a todas as publicacións OA da Unión Europea; soporte en liña para os investigadores que depositan as súas publicacións de investigación; estruturas de apoio para os administradores de repositorios; información sobre as políticas de acceso aberto e as prácticas para investigadores e institucións de investigación.
  Open Access Theses & Dissertations
  Recolecta, producido polo FECYT e Rebiun, permite a busca simultánea en todos os repositorios científicos españois.
  Investigo: repositorio institucional da Universidade de Vigo

Polo que se refire a educación debemos destacar os REA (Recursos Educativos en Aberto), OER en inglés. 

Moitos deles se poden localizar a través do buscador OER commons:
Procomún creado polo Instituto Nacional de Tecnologías Educativas y de Formación del Profesorado (INTEF). Nel hai material didáctico para o currículo de Educación Infantil, Primaria, ESO, Bacharelato e Formación Profesional,
Learning Resource Exchange (LRE), proxecto realizado co apoio dos Ministerios de Educación de Europa.
Open Education Europa, que ofrece acceso a todos os recursos educativos abertos de Europa en diferentes idiomas. Utilidade tanto para docentes como para alumnado
   

Tamén os buscadores científicos realizan a súa procura no aberto, como o fai o portal Dialnet.

Dialnet é un dos maiores portais bibliograficos de acceso libre. Ofrece acceso á literatura científica hispana a través de Internet. Contido: referencias, artigos, teses doctorais, documentos de traballo e pre-prints, etc.